السيد الطباطبائي
49
رسالت تشيع در دنياى امروز ( گفت و گويى ديگر با هانرى كربن ) ( فارسى )
جهاز تغذى مجهز است در پذيرفتن سخن كسى كه براى وى « غذا تجويز مىكند » احتياج به استدلال ندارد و همچنين انسانى كه نصف مقدم بدنش با جهاز توالد و تناسل تجهيز شده ، اگر چنانچه انحرافى مزاجى يا روانى نداشته باشد ، هرگز از قبول سنّت ازدواج استنكاف نخواهد ورزيد و نياز به استدلال تفصيلى نخواهد داشت . و همچنين . . . . بديهى است خود تجهيزات تكوينى خواستههاى خود را براى موضوع مجهز خود قابل هضم قرار مىدهد ، در صورتى كه به واسط عروض آفتى از مجراى تكوينى خود منحرف نشده باشند . اين طريق - يعنى طريق ارشاد مولوى - كه در بيانات قرآن شريف مشهود است يكى از سه طريق ، كه سابقاً اشاره شد ، مىباشد و البته تعرّض ما به توضيح اجمالى اين طريق از هدف اين بحث بيرون بود و مقصد اصلى ، بيان اعتبارى است كه دين مقدس اسلام نسبت به دو طريق ديگر ، يعنى طريق استدلال و كشف ، مرعى داشته و از اين ميان نيز عمده نظر متوجه طريق مشاهده و كشف ، يعنى حيات معنوى اسلام است كه در مقاله مصاحب محترم ما « معادشناسى اسلام » ناميده شده است . طريق استدلال منطقى در اين كه بحث و كنجكاوى از علل و اسباب حوادث و بيان استدلالى نظريات قابل ترديد و شك يكى از شئونِ غريزى و خواص فطرى انسان است ، ترديد نمىشود كرد انسان ( از هر راه باشد كار نداريم ) چيزهايى را درك مىكند و اضطراراً ( به طور جبر ) مىپذيرد و نمىتواند آنها را ناديد انگارد و درك مىكند كه درك هر چيز ، كه علل و اسبابى دارد ، منوط به درك علل و اسباب اوست . و از اين روى ، هر وقت به فكر درك چيزى مىافتد ، اول به بحث و كنجكاوى از علل و اسباب وى مبادرت مىورزد تا از راه درك آنها ، درك آن چيز را نتيجه بگيرد .